Welcome to Người Việt Năm Châu. Chúc tất cả Anh Chị Em một ngày b́nh yên, may mắn và hạnh phúc... XIN ĐỪNG QUÊN: Hơn 80 triệu đồng bào VN đang bị nhốt trong cái nhà tù lớn mệnh danh XHCNVN của lũ quốc tặc Việt cộng ...

Trang Chính Diễn Đàn About NVNC Một Góc Phố Một Góc Phố US MGP phpBB Lư Lạc Long
Pḥng Phát Thanh VietKey Online NVNC Làm Quen Cyber Cafe Văn Học Nghệ Thuật Xă Hội Tin Tức Thời Sự
Go Back   NGƯỜI VIỆT NĂM CHÂU > 4. XĂ HỘI - ĐỜI SỐNG - KHOA HỌC KỸ THUẬT > Góc Lượm Lặt Kiến Thức 4 Phương > Bạn có biết ?
FAQ Members List Calendar Mark Forums Read

Reply
 
Thread Tools
  #1  
Old 05-17-2016, 08:46 PM
Ô QUY's Avatar
Ô QUY Ô QUY is offline
Rùa Đen
 
Join Date: Sep 2007
Posts: 1,467
Thanks: 3
Thanked 6 Times in 6 Posts
Default Năo bộ của bạn có nút Xóa / Delete, đây là cách để sử dụng nó hiệu quả

Năo bộ của bạn có nút Xóa / Delete, đây là cách để sử dụng nó hiệu quả

Như vậy, để tận dụng tối đa cơ chế thú vị này của năo bộ, tốt hơn hết bạn hăy dành thời gian tâm trí cho những việc quan trọng và bỏ bớt những thứ lăng xẹt không đáng nghĩ


Photo NICHD/B. Basser

Năo của bạn có một cơ chế rất thú vị chuyên "dọn dẹp" những thứ cũ kỹ không được dùng tới để nhường chỗ cho những luồng thông tin, kiến thức mới. Cơ chế đó hoạt động ra sao và làm thế nào thế để tận dụng được nó?

Giới khoa học thần kinh trước giờ vẫn thường kháo nhau: "Các mạch neuron (tế bào thần kinh) càng làm việc nhiều càng liên kết với nhau chặt chẽ hơn".

Điều này có nghĩa là bạn càng bắt các neuron trong năo hoạt động nhiều th́ chúng càng liên kết chặt và hoạt động hiệu quả hơn. Đây cũng chính là lư do tại sao người ta vẫn thường nói muốn làm ǵ giỏi cũng cần luyện tập nhiều. Bạn càng luyện nhiều piano, càng nói nhiều một ngôn ngữ hay càng vật lộn để làm ǵ đó nhiều th́ những liên kết thần kinh trong năo bạn về những mảng đó càng chặt chẽ và khiến bạn làm những việc đó dễ dàng, hiệu quả hơn.

Trong nhiều năm người ta vẫn luôn tôn thờ nguyên tắc này khi học bất cứ thứ ǵ mới. Tuy nhiên, thực tế việc học không chỉ bao gồm xây dựng và củng cố các liên kết mới trong năo bộ mà quan trọng hơn lại là khả năng phá bỏ đi những liên kết cũ qua một cơ chế gọi là "synaptic pruning" (cắt bỏ liên kết). Hăy cùng t́m hiểu xem cơ chế này hoạt động ra sao nhé.

Năo của bạn cũng giống như một khu vườn

Hăy tưởng tượng năo của bạn là một khu vườn. Thay v́ mọc hoa cỏ, cây trái, khu vườn đó lại là nơi sinh sôi của một loạt các liên kết neuron nhập nhằng. Đây chính là những "đường ống" mà các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine, seratonin,… đi qua.

Tiếp đến hăy h́nh dung các tế bào thần kinh đệm (glial cell) là những người thợ làm vườn với hoạt động chính là tăng tốc độ các tín hiệu được truyền đi giữa một số neuron thần kinh nhất định trong năo. Cũng có một số tế bào thần kinh đệm chuyên làm các nhiệm vụ "quét dọn" như nhổ cỏ dại, diệt sâu bọ hay cào bớt lá rụng để khu vườn luôn được thông thoáng. Những người thợ "cắt tỉa dọn dẹp" này được gọi là vi tế bào thần kinh đệm (microglial cell). Chúng chuyên đi cắt bỏ những sợi dây liên kết thừa giữa các neuron thần kinh. Câu hỏi được đặt ra là làm thế nào các vi tế bào này biết rơ liên kết nào nên được cắt bỏ, liên kết nào không?

Các nhà nghiên cứu mới chỉ đang bắt đầu t́m cách vén bức màn bí ẩn này, nhưng họ đă tương đối chắc chắn rằng các liên kết không mấy khi được chúng ta sử dụng tới sẽ tự động được "đánh dấu" bằng 1 loại protein là C1q. Khi các vi tế bào thần kinh đệm phát hiện ra dấu vết này trên các liên kết neuron "già cỗi" ít được dùng đến, chúng sẽ lấy đi phần protein rồi cắt bỏ các liên kết đó.
Đây chính là cách năo bộ của bạn dọn bớt những ǵ không được dùng đến để nhường chỗ cho những thứ mới bạn sẽ học.

V́ sao giấc ngủ lại đặc biệt quan trọng?

Có khi nào phải lĩnh hội quá nhiều thứ vào đầu bạn cảm thấy năo ḿnh bị "bội thực" chưa? Có thể là khi bước vào làm công việc mới hay đào sâu vào một dự án mới, phải tiếp nhận quá nhiều thông tin. Bạn cũng không ngủ nhiều do căng thẳng và áp lực công việc. Trong những trường hợp như vậy, chính xác là bộ năo của bạn đang bị bội thực thật sự.

Khi bạn bắt đầu học thứ ǵ đó mới, năo bộ sẽ tự động xây dựng những liên kết neuron mới. Tuy nhiên, những liên kết này thường chỉ là tạm thời nên không bền chặt và hiệu quả. Năo của bạn cần dọn bớt những liên kết thiếu hiệu quả như vậy để dành chỗ cho những liên kết mới hiệu quả hơn. Quy tŕnh này diễn ra chính vào lúc chúng ta ngủ.

Đúng vậy, năo chúng ta tự "làm sạch" chính nó trong giấc ngủ. Vào khoảng thời gian này, các tế bào năo có thể co lại tới 60% để mở rộng đường những người "thợ làm vườn" kể trên vào dọn dẹp rác rến trong hệ thần kinh.

Bạn có bao giờ tỉnh dậy sau một giấc ngủ sâu bỗng thấy ḿnh tư duy sáng rơ và nhanh nhạy hơn không? Đó là bởi v́ những liên kết rác đă bị loại bỏ, trong năo chỉ c̣n lại những liên kết neuron hiệu quả và không gian thoáng rộng sẵn sàng đón tiếp những luồng thông tin, kiến thức mới.

Đây cũng chính là lư do những giấc ngủ ngắn cũng rất tốt cho khả năng suy nghĩ, nhận thức của bạn. Một giấc ngủ chỉ tầm 10-20 phút cũng đủ để các vi tế bào thần kinh đệm vào cắt sạch những liên kết thừa, làm tăng đáng kể hiệu quả học tập, làm việc cho bạn.

Bây giờ hăy nghĩ xem việc để cơ thể thiếu ngủ sẽ có khác ǵ việc cố nhồi nhét mọi thứ vào một khu rừng hỗn loạn không? Khu rừng đó đă mọc toàn cỏ dại và hoàn toàn cạn kiệt nhựa sống. Càng nhiều bụi rậm, cỏ dại, ánh sáng càng khó lọt qua phải không?

Tiếp đến, hăy nghĩ tới việc để năo bộ nghỉ ngơi đầy đủ th́ suy nghĩ hay học hỏi ǵ mới cũng giống như thảnh thơi đi bộ qua một công viên được chăm sóc cẩn thận vậy – các con đường đều sạch sẽ và được kết nối hoàn chỉnh với nhau, cây cối cũng xanh tươi và đều ở đúng chỗ của ḿnh. Khi đó, bạn chắc chắn có thể thả tầm nh́n đi rất xa và được tiếp thêm sinh lực tràn đầy.

Hăy chỉ dành tâm trí cho những việc quan trọng

Trên thực tế, cho dù các "thợ làm vườn" cắt tỉa cây dại trong lúc bạn ngủ th́ bạn vẫn có thể quyết định thứ ǵ những người thợ này được cắt bỏ, thứ ǵ không. Những liên kết neuron ít được bạn dùng đến sẽ được đánh dấu protein để loại bỏ, c̣n những liên kết bạn thường xuyên dùng sẽ được các thợ chăm chút, "tiếp" nước và oxy đầy đủ. Chính v́ vậy mà hăy chỉ tập trung đào luyện những thứ bạn thấy cần.

Ví dụ nếu bạn dành quá nhiều thời gian đọc Game of Thrones và cực ít thời gian cho luyện tập các kỹ năng trong công việc, hăy đoán xem những người "thợ làm vườn" sẽ cắt bỏ liên kết nào?

Nếu bạn liên tục tranh căi với ai đó ở chỗ làm và suốt ngày chỉ nghĩ cách vượt được họ mà chẳng để tâm đến các dự án lớn th́ khả năng cao là các liên kết về "bày mưu tính kế" sẽ được chăm bẵm cẩn thận đến mức thành thần c̣n những liên kết sáng tạo, phân tích cho công việc lại dần bị nhổ bớt.

Như vậy, để tận dụng tối đa cơ chế thú vị này của năo bộ, tốt hơn hết bạn hăy dành thời gian tâm trí cho những việc quan trọng và bỏ bớt những thứ lăng xẹt không đáng nghĩ. Đây cũng chính là cách hiệu quả biến năo của bạn thành một khu vườn ươm tươi tốt.

Trí Thức Trẻ (Fast Company)
Your Brain Has A "Delete" Button—Here's How To Use It
__________________
http://motgocpho.com/forums/image.php?type=sigpic&userid=55&dateline=1188836377
Reply With Quote
Reply

Thread Tools

Posting Rules
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is On
Smilies are On
[IMG] code is On
HTML code is Off

Forum Jump


All times are GMT -7. The time now is 12:25 AM.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, vBulletin Solutions, Inc.
Người Việt Năm Châu